Słowniczek
D
Deklaracja wekslowaUmowa zawierana pomiędzy wierzycielem a wystawcą weksla in blanco określająca warunki wypełnienia weksla.
DługZobowiązanie dłużnika do pieniężnego lub niepieniężnego świadczenia na rzecz wierzyciela.
DłużnikOsoba zobowiązana wobec wierzyciela do spełnienia pieniężnego lub niepieniężnego świadczenia.
H
HipotekaOgraniczone prawo rzeczowe (na nieruchomości oraz na wybranych prawach: własnościowym spółdzielczymprawie do lokalu, wierzytelnościach). Forma zabezpieczenia wierzytelności, polegająca na ustanowieniu prawa do zaspokojenia wierzyciela w drodze egzekucji z nieruchomości w wypadku niewykonania zobowiązania bez względu na to, czyją stanie się ona własnością po ustanowieniu zabezpieczenia, z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi każdoczesnego wierzyciela nieruchomości.
K
Klauzula WykonalnościAkt sądu stwierdzający, że dany dokument jest tytułem wykonawczym, przybierający formę pieczęci, zawierającej stwierdzenie, że tytuł egzekucyjny uprawnia do podjęcia egzekucji.
Kolejność zaspokajania wierzycieliKolejność w jakiej komornik przesyła do wierzycieli środki pieniężne odzyskane w postępowaniu egzekucyjnym. Zależy ona od występowania wierzytelności uprzywilejowanych lub wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo na poszczególnych składnikach majątkowych.
KomornikFunkcjonariusz państwowy powołany do pełnienia czynności egzekucyjnych i innych wskazanych w ustawach.
L
LikwidacjaZakończenie działalności gospodarczej przedsiębiorstwa z przyczyn ekonomicznych, z powodu podjęcia decyzji o zakończeniu działalności lub z innych przyczyn. Proces likwidacji organizuje i przeprowadza likwidator powoływany przez właściciela przedsiębiorstwa (w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych - organ założycielski), który na okres likwidacji przejmuje obowiązki i uprawnienia wszystkich organów przedsiębiorstwa.
N
Nadzorca sądowyOsoba wyznaczona w postępowaniu upadłościowym przez sąd do nadzorowania i kontrolowania dłużnika w zakresie zarządu majątkiem upadłego dłużnika po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości, z możliwością zawarcia układu bez pozbawienia upadłego dłużnika zarządu.
Nakaz zapłatyOrzeczenie sądu uwzględniające żądanie powoda w postępowaniu uproszczonym, upominawczym i nakazowym.
P
Postępowanie cywilneJest to postępowanie sądowe, w którym rozpatrywane są sprawy z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (za wyjątkiem spraw dotyczących zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna).
Postępowanie egzekucyjnePostępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny w celu przymusowego wyegzekwowania od dłużnika obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego.
Postępowanie nakazoweTryb postępowania sądowego, zmierzającego do wydania nakazu zapłaty, prowadzone w przypadku dochodzenia roszczeń pieniężnych albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, jeżeli roszczenie udowodnione jest dokumentem urzędowym lub wekslem, warrantem, czekiem lub zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem lub też wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu. Czas trwania tego postępowania jest zazwyczaj krótszy od zwykłego postępowania cywilnego oraz mniej kosztowny dla wierzyciela, ponieważ wpłaca mniejszy wpis sądowy. Czas oczekiwania na uzyskanie nakazu waha się od miesiąca do 6 miesięcy, w zależności od położenia sądu.
Postępowanie upadłościowe właściwePostępowanie sądowe, które toczy się po ogłoszeniu upadłości dłużnika, obejmujące likwidację majątku dłużnika w celu równomiernego zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Jego celem jest spieniężenie majątku dłużnika i zaspokojenie wierzycieli z uzyskanych środków.
Postępowanie upominawczePostępowanie sądowe zmierzające do uzyskania nakazu zapłaty, prowadzone w przypadku dochodzenia roszczeń pieniężnych. Czas trwania tego postępowania jest zazwyczaj krótszy od zwykłego postępowania cywilnego. Czas oczekiwania na uzyskanie nakazu waha się od miesiąca do 6 miesięcy w zależności od położenia sądu.
Postępowanie uproszczonePostępowanie sądowe prowadzone w przypadku dochodzenia roszczeń z umów, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 tys. zł oraz w sprawach konsumenckich (np. rękojmia, gwarancja, niezgodność towaru z umową), jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza tej kwoty, jak również o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu. Istotną cechą tego postępowania jest wymóg składania pozwu, odpowiedzi na pozew, sprzeciwu od wyroku zaocznego i pism zawierających wnioski dowodowe na specjalnych formularzach urzędowych.
Postępowanie w celu ogłoszenia upadłościPostępowanie sądowe, które toczy się w celu stwierdzenia czy zachodzą przesłanki do ogłoszeniu upadłości i określenia rodzaju upadłości.
PowódStrona w postępowaniu sądowym, która wnosi powództwo i żąda ochrony prawnej.
PowództwoŻądanie ochrony prawnej w postępowaniu cywilnym zgłoszone do sądu przez wierzyciela przeciwko jego dłużnikowi.
PozwanyStrona w postępowaniu sądowym, przeciwko której jest skierowane powództwo.
Prawo do wyboru komornikaUprawnienie wierzyciela do wyboru komornika, który będzie prowadził postępowanie egzekucyjne z innych składników majątkowych niż nieruchomości należące do dłużnika. Wybrany komornik, żeby przyjąć sprawę, nie może mieć zaległości większych niż 6 miesięcy w przyjmowaniu własnych spraw. W razie niemożności przyjęcia sprawy, komornik z wyboru zawiadamia o tym pisemnie wierzyciela.
PrzedawnienieUpływ czasu, określonego przepisami prawa, uprawniający dłużnika do odmowy zapłaty i podniesienia w postępowaniu sądowym skutecznego zarzutu prowadzącego do oddalenia powództwa.
Przejęcie na własność w postępowaniu egzekucyjnymPrawo wierzyciela uczestniczącego w postępowaniu egzekucyjnym do przejęcia na własność rzeczy ruchomej lub nieruchomości w przypadku braku nabywców na licytacji komorniczej.
Przewłaszczenie na zabezpieczenieSposób zabezpieczenia wierzytelności poprzez przeniesienie przez dłużnika lub osobę trzecią własności rzeczy ruchomej, nieruchomości lub prawa na wierzyciela, z jednoczesnym obowiązkiem zwrotnego przeniesienia w przypadku terminowej spłaty długu.
S
Sprawa gospodarczaSprawa wynikająca ze stosunków cywilnych pomiędzy przedsiębiorcami, w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Sprawy gospodarcze to także sprawy wynikające ze stosunków spółki (np. pomiędzy wspólnikami), przeciwko przedsiębiorcom, gdy naruszają środowisko naturalne, sprawy wynikające z ochrony konkurencji, prawa energetycznego, prawa telekomunikacyjnego, prawa pocztowego oraz w sprawach o uznanie postanowień umownych za niedozwolone.
Sprzeciw od nakazu zapłaty w postęp. upominawczymŚrodek zaskarżenia wniesiony przez pozwanego dłużnika, powodujący utratę mocy nakazu zapłaty i skierowanie sprawy na drogę postępowania zwykłego.
Syndyk masy upadłościowejOsoba wyznaczona przez sąd w postępowaniu upadłościowym do przeprowadzenia likwidacji majątku dłużnika, po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika.
T
Tytuł egzekucyjnyDokument uprawniający do prowadzenia egzekucji komorniczej po nadaniu klauzuli wykonalności przez sąd. Tytułami egzekucyjnymi są: prawomocne orzeczenie sądu lub orzeczenie podlegające natychmiastowemu wykonaniu, ugoda zawarta przed sądem, wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem, ugoda zawarta przed mediatorem, ugody, orzeczenia, inne akty, które z mocy prawa podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji.
Tytuł wykonawczyTytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.
U
UpadłośćNiewypłacalność przedsiębiorcy, potwierdzona prawomocnym postanowieniem sądu. Występują dwa rodzaje upadłości: upadłość z możliwością zawarcia układu oraz upadłość obejmująca likwidację majątku dłużnika. Upadłość z możliwością zawarcia układu dzieli się na dwa rodzaje: upadłość z pozostawieniem zarządu upadłemu dłużnikowi z ustanowieniem nadzorcy sądowego oraz upadłość z pozbawieniem upadłego dłużnika zarządu i ustanowieniem zarządcy. Upadłość obejmująca likwidację majątku dłużnika oznacza ustanowienie syndyka masy upadłościowej.
Upadłość z możliwością zawarcia układuNiewypłacalność przedsiębiorcy, potwierdzona prawomocnym postanowieniem sądu, polegająca na zaprzestaniu wykonywania przez dłużnika swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, wiążąca się z zawarciem układu z wierzycielami, osiągniętego w rezultacie wzajemnych ustępstw i kompromisu. Propozycje układowe mogą obejmować m.in.: odroczenie spłaty długów, rozłożenie długów na raty, zmniejszenie sumy długów, wskazanie zabezpieczenia wykonania zobowiązań dłużnika, zamianę wierzytelności na udziały w przedsiębiorstwie.
W
WekselRodzaj papieru wartościowego, zawierający w swojej treści słowo weksel, na mocy którego wystawca weksla zobowiązuje się osobiście lub też poleca innemu podmiotowi dokonanie bezwarunkowej zapłaty na rzecz odbiorcy weksla określonej sumy pieniężnej.
Weksel in blancoWeksel niezupełnie wypełniony, zawierający co najmniej bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty i podpis wystawcy, który uprawnia wierzyciela do wypełnienia go w pozostałym zakresie zgodnie z treścią deklaracji wekslowej.
Weksel trasowanyWeksel, w którym wystawca weksla (dłużnik) poleca wskazanej przez niego osoba dokonanie bezwarunkowej zapłaty bezpośrednio na rzecz odbiorcy weksla (wierzyciela) określonej sumy pieniężnej.
Weksel własnyWeksel, w którym wystawca weksla (dłużnik) zobowiązuje się bezwarunkowej zapłaty bezpośrednio na rzecz odbiorcy weksla (wierzyciela) określonej sumy pieniężnej.
WierzycielOsoba uprawniona do żądania spełnienia przez dłużnika świadczenia o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym.
WierzytelnośćUprawnienie wierzyciela do żądania spełnienia przez dłużnika świadczenia o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym.
Wierzytelności uprzywilejowaneWierzytelności pracownicze, alimentacyjne, Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wierzytelności zabezpieczone rzeczowoWierzytelności zabezpieczone m.in. hipoteką, zastawem rejestrowym lub zastawem zwykłym, czy też poprzez przewłaszczenie na zabezpieczenie.
WyrokOrzeczenie sądu wydawane w postępowaniu zwykłym oraz po rozpoznaniu sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
Właściwość komornikaKompetencja określonego przepisami komornika do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie skierowanego przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego. Zależy od wielu czynników np.: miejsca siedziby lub zamieszkania dłużnika, miejsca położenia składników majątkowych należących do dłużnika, wyboru komornika dokonanego przez wierzyciela.
Właściwość sąduKompetencja określonego przepisami sądu do rozstrzygnięcia kierowanej do niego sprawy. Zależy od wielu czynników np.: wartości dochodzonego roszczenia, miejsca siedziby lub zamieszkania powoda i pozwanego, miejsce wykonania umowy.
Z
ZarządcaOsoba wyznaczona przez sąd w postępowaniu upadłościowym do zarządzania majątkiem upadłego dłużnika, po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu z pozbawieniem upadłego dłużnika zarządu.
Zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowymŚrodek zaskarżenia wniesiony przez pozwanego dłużnika, nie powodujący uchylenia nakazu zapłaty, lecz skierowanie sprawy na drogę postępowania zwykłego, którego przedmiotem jest utrzymanie w mocy lub uchylenie wydanego nakazu zapłaty.
Zastaw rejestrowySposób zabezpieczenia wierzytelności w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami, polegający na ustanowieniu prawa do zaspokojenia się w drodze egzekucji sądowej lub przejęcia na własność ruchomości, wierzytelności lub dochodów z przedsiębiorstwa w wypadku niewykonania zobowiązania, bez względu na to czyją przedmioty te staną się własnością po ustanowieniu zabezpieczenia.
Zastaw zwykłySposób zabezpieczenia wierzytelności, polegający na ustanowieniu prawa do zaspokojenia wierzyciela w drodze egzekucji sądowej z ruchomości (zastaw może być ustanowiony również na niektórych prawach zbywalnych, np. akcjach, obligacjach) w wypadku niewykonania zobowiązania, bez względu na to czyją przedmioty te staną się własnością po ustanowieniu zabezpieczenia.